Fluoryzacja zębów
Nawracająca nadwrażliwość, kredowe plamki przy dziąsłach albo kolejne drobne ubytki mimo regularnego szczotkowania zwykle oznaczają, że szkliwo traci minerały szybciej, niż je odzyskuje. Sama pasta nie zawsze wystarcza. Fluoryzacja zębów polega na aplikacji preparatu na powierzchnię zębów i jest stosowana przy wczesnych zmianach, zanim będą wymagały borowania. W profilaktyce, jeszcze zanim pojawi się potrzeba leczenia ubytków, taki zabieg zwykle stanowi jeden z pierwszych etapów.
Zabieg dobieramy po ocenie wieku, diety, ilości osadu, suchości jamy ustnej i ryzyka próchnicy. Pacjenci najczęściej pytają, co to daje, czy jest bezpieczna i ile kosztuje. Odpowiedź nie zawsze brzmi tak samo, bo szkliwo sześciolatka, nastolatka z aparatem i dorosłego z nadwrażliwością ma inne potrzeby.
Dlaczego szkliwo traci odporność i jak działa fluor?
Szkliwo codziennie przechodzi demineralizację i remineralizację, czyli utratę i odzyskiwanie minerałów. Gdy pH w jamie ustnej spada poniżej około 5,5 po słodkich lub kwaśnych posiłkach, kryształy szkliwa oddają wapń i fosforany. Jeśli takich epizodów jest dużo, ochrona słabnie i pojawiają się białe plamy albo mikroubytki.
Fluor sprzyja ponownemu wbudowywaniu minerałów i tworzeniu kryształów bardziej odpornych na działanie kwasów. W praktyce oznacza to mniejszą podatność zęba na działanie składników codziennej diety, a nadwrażliwość po zimnym czy słodkim może się zmniejszać.
Co to daje w praktyce?
W praktyce fluoryzacja jest stosowana najczęściej w celu:
- ograniczenia podatności szkliwa na działanie kwasów po jedzeniu i piciu
- postępowania w przypadku wczesnych zmian próchnicowych bez borowania
- zmniejszenia nadwrażliwości okolic przy dziąsłach oraz powierzchni zębów po usunięciu kamienia
- profilaktyki przy aparacie ortodontycznym
Znaczenie mają regularność oraz higiena domowa, bo sam preparat nie zastąpi szczotkowania i nitkowania.
Jak przebiega fluoryzacja zębów w gabinecie?
Zabieg gabinetowej fluoryzacji zębów nie wymaga znieczulenia. Procedura zwykle nie wiąże się z bólem, dlatego bywa wykonywana także u osób z lękiem przed leczeniem oraz u dzieci.
Po badaniu oceniamy, czy najpierw potrzebne jest oczyszczenie zębów z kamienia i osadu. Czysta, sucha powierzchnia szkliwa ułatwia aplikację preparatu.
Standardowa procedura obejmuje:
- ocenę ryzyka próchnicy i stanu szkliwa
- oczyszczenie oraz osuszenie zębów
- dobór preparatu do wieku i nadwrażliwości
- aplikację lakieru, żelu albo pianki
- przekazanie zaleceń na pierwsze godziny po zabiegu
Jedną ze stosowanych form jest lakier z 5-procentowym fluorkiem sodu, zawierający około 22 600 ppm fluoru. Taka warstwa przylega do szkliwa i pozostaje na jego powierzchni.
Po zabiegu przez około 2 godziny nie jemy twardych pokarmów, nie pijemy bardzo gorących napojów i odkładamy intensywne szczotkowanie do wieczora.
W ocenie wskazań uwzględnia się, czy wystarczy sama fluoryzacja, czy warto połączyć ją z oczyszczeniem zębów.
Kiedy zabieg warto powtarzać?
Częstotliwość zależy od ryzyka próchnicy. Przy niskim ryzyku zabieg wykonuje się zwykle co 6 do 12 miesięcy, a przy aparacie ortodontycznym, suchości jamy ustnej, częstym podjadaniu lub aktywnej próchnicy co 3 do 6 miesięcy. U dzieci po wyrznięciu zębów stałych wizyty kontrolne bywają częstsze.
Czy fluoryzacja zębów jest bezpieczna, także u dzieci?
Bezpieczeństwo zabiegu fluoryzacji zębów zależy od kwalifikacji do zabiegu oraz doboru dawki do wieku i stanu jamy ustnej. Preparat działa miejscowo, więc mówimy o kontrolowanej aplikacji, a nie o nieograniczonym przyjmowaniu fluoru.
Pytanie, czy jest szkodliwa, zwykle wynika z mieszania dwóch różnych sytuacji. Lakier nakładany punktowo w gabinecie nie jest tym samym co długotrwałe połykanie nadmiaru preparatów w domu.
W praktyce fluoryzacja zębów u dzieci bywa rozważana szczególnie przy częstych przekąskach, białych plamach po aparacie i słabszej mineralizacji świeżo wyrzniętych zębów.
Kiedy odkładamy zabieg lub zmieniamy preparat?
Fluoryzację odkładamy w przypadku świeżych, bolesnych zmian błony śluzowej, ciężkiego stanu zapalnego lub znanej nadwrażliwości na składnik preparatu. U dzieci częściej wybieramy lakier, bo cienka warstwa szybko przylega do zęba i ogranicza ryzyko połknięcia.
Fluoryzacja a lakierowanie zębów
Różnica między fluoryzacją a lakierowaniem zębów nie polega na tym, że są to dwie odrębne usługi. Lakierowanie jest formą fluoryzacji gabinetowej i polega na aplikacji preparatu w postaci lakieru.
Żel lub pianka również zawierają fluor, ale zwykle wymagają większej kontroli śliny i czasem łyżek aplikacyjnych. Lakier bywa stosowany przy nadwrażliwości w okolicach dziąseł, po oczyszczeniu zębów oraz u dzieci, bo zabieg trwa krótko.
Ile kosztuje zabieg i dlaczego warto go planować regularnie?
Na odpowiedź na pytanie, ile kosztuje fluoryzacja zębów, wpływa kilka czynników, w tym rodzaj preparatu, wiek pacjenta oraz to, czy wcześniej trzeba oczyścić zęby z osadu.
Plan zabiegów ustala się z uwzględnieniem stanu jamy ustnej, w tym powierzchni międzyzębowych, obecności aparatu ortodontycznego, cofających się dziąseł, diety bogatej w cukry i nawracającej nadwrażliwości.
Ich częstotliwość ustala się podczas konsultacji profilaktycznej z uwzględnieniem wieku, diety i stanu szkliwa.
Najważniejsze informacje o fluoryzacji zębów
Fluoryzacja zębów polega na aplikacji preparatu z fluorem na powierzchnię szkliwa i bywa stosowana przy nadwrażliwości oraz wczesnych zmianach próchnicowych, zanim zmiany będą wymagały borowania. Zabieg nie wymaga znieczulenia, a jego przebieg obejmuje ocenę stanu jamy ustnej, oczyszczenie i osuszenie zębów oraz dobór preparatu. Częstotliwość fluoryzacji dobiera się do ryzyka próchnicy, dlatego osoby z aparatem, suchością jamy ustnej lub częstym podjadaniem mogą wymagać częstszych kontroli. W przypadku dzieci uwzględnia się wiek, ryzyko połknięcia preparatu i stan szkliwa.
