Resekcja korzenia

Ból przy nagryzaniu, niewielki obrzęk dziąsła albo cień przy końcu korzenia na zdjęciu RTG często oznaczają, że mimo leczenia kanałowego nie doszło do pełnego wygojenia. W takiej sytuacji nie trzeba od razu usuwać zęba. Resekcja korzenia polega na usunięciu źródła problemu i zachowaniu własnego zęba, jeśli jego rokowanie nadal jest dobre. Pytanie, co to jest resekcja korzenia, pojawia się zwykle wtedy, gdy wcześniejsze leczenie kanałowe nie doprowadziło do pełnego wygojenia. W trakcie resekcji korzenia zęba usuwa się zakażony wierzchołek korzenia i zmianę okołowierzchołkową, a następnie szczelnie zamyka kanał od strony wierzchołka. Zabieg wykonujemy w znieczuleniu miejscowym, z założeniem szwów i ich późniejszym zdjęciem.

Kiedy leczenie kanałowe nie wystarcza?

Resekcja wierzchołka korzenia zęba jest potrzebna wtedy, gdy infekcja utrzymuje się przy końcu korzenia mimo prawidłowo przeprowadzonego leczenia. Najczęściej dzieje się tak, gdy w kanale pozostaje przeszkoda mechaniczna albo bakterie ukryły się w bocznych odgałęzieniach, do których trudno dotrzeć od strony korony. Ostateczną decyzję podejmujemy po ocenie obrazu radiologicznego, szczelności odbudowy i stanu przyzębia. Nie każdą zmianę kwalifikujemy do zabiegu. Jeśli kanał da się bezpiecznie opracować od nowa, zwykle najpierw rozważamy powtórne leczenie kanałowe.

Objawy i wyniki badań wskazujące na resekcję

Wskazania do resekcji obejmują utrzymującą się zmianę okołowierzchołkową, nawracającą przetokę, tkliwość przy nagryzaniu albo obrzęk w okolicy leczonego zęba. Sam ból nie wystarcza do rozpoznania. Kluczowe znaczenie mają badanie kliniczne oraz zdjęcie RTG, które pokazują, czy okolica wierzchołka rzeczywiście nie ulega wygojeniu. Najczęstsze wskazania to:

• utrzymująca się zmiana okołowierzchołkowa po leczeniu kanałowym
• nawracający ropień, przetoka lub tkliwość przy nagryzaniu
• obecność przeszkody w kanale, na przykład wkładu lub złamanego narzędzia
• nieszczelność końcowego odcinka kanału mimo prawidłowej odbudowy korony

Pęknięty korzeń, duża ruchomość zęba albo brak możliwości szczelnej odbudowy zwykle przemawiają przeciwko zabiegowi, ponieważ rokowanie jest wtedy niekorzystne.

Na czym polega resekcja wierzchołka korzenia zęba?

Resekcja korzenia zęba, nazywana też apikoektomią, polega na odsłonięciu kości w okolicy wierzchołka, usunięciu zmienionych zapalnie tkanek i odcięciu końcowego fragmentu korzenia. Najczęściej usuwa się 2 do 3 mm, bo właśnie tam znajdują się drobne odgałęzienia kanału, w których najłatwiej utrzymują się bakterie. Po odcięciu wierzchołka wykonujemy wypełnienie wsteczne, czyli zamknięcie kanału od strony wierzchołka, zwykle materiałem MTA, czyli biozgodnym cementem uszczelniającym.

Różnice między resekcją a powtórnym leczeniem kanałowym

Powtórne leczenie kanałowe oczyszcza kanał od strony korony i pozostaje pierwszym wyborem, jeśli dostęp do kanału jest możliwy i bezpieczny. Resekcję wierzchołka korzenia przeprowadza się od strony kości, dlatego można ominąć przeszkody w kanale i usunąć zmienione zapalnie tkanki dokładnie tam, gdzie problem się utrzymuje. Obie metody nie konkurują ze sobą. Resekcja nie zastępuje dobrze przeprowadzonego leczenia kanałowego. Uzupełnia leczenie tam, gdzie dostęp od strony korony nie rozwiązuje problemu.

Przebieg zabiegu krok po kroku

Zabieg resekcji, wykonywany w znieczuleniu miejscowym, trwa zwykle od 30 do 90 minut. Czas zależy od położenia zęba, liczby korzeni i rozległości zmiany. Celem nie jest szerokie usuwanie tkanek, lecz precyzyjne opracowanie okolicy wierzchołka i szczelne zamknięcie kanału. Standardowy przebieg obejmuje:

1. podanie znieczulenia i przygotowanie pola zabiegowego
2. odsłonięcie okolicy wierzchołka oraz usunięcie zmiany zapalnej
3. odcięcie fragmentu korzenia i wykonanie wypełnienia wstecznego z MTA
4. oczyszczenie rany, założenie szwów i wyznaczenie kontroli

Jeśli badanie radiologiczne pokazuje zmianę, która nie ulega wygojeniu po leczeniu kanałowym, konieczna jest ocena, czy resekcja korzenia z zachowaniem zęba jest zasadna.

Znaczenie zabiegu dla pacjenta i zęba po resekcji korzenia

Resekcja korzenia z zachowaniem zęba polega na usunięciu ogniska zapalnego bez ekstrakcji i bez tworzenia luki w łuku. Ząb po resekcji korzenia może nadal brać udział w żuciu i nie wymagać od razu odbudowy implantem lub mostem. Znaczenie ma tu aspekt funkcjonalny, nie tylko estetyczny. Na co zwraca się uwagę przy takim leczeniu:

• zachowanie naturalnego zęba pomaga utrzymać prawidłowy zgryz i czucie podczas żucia
• zabieg dotyczy zmiany okołowierzchołkowej związanej z bólem, obrzękiem lub nawrotem dolegliwości
• szczelne wypełnienie wsteczne z MTA służy zamknięciu końcowego odcinka kanału
• znieczulenie, założenie i zdjęcie szwów są elementami procesu leczenia oraz kontroli po zabiegu

Gojenie i kontrola radiologiczna po zabiegu

Gojenie po resekcji korzenia przebiega etapami i może wyglądać różnie u poszczególnych osób. Powrót do codziennych zajęć oraz ustępowanie dolegliwości zależą od okolicy zabiegu i reakcji tkanek. Gojenie kości po resekcji korzenia ocenia się podczas kontroli po zabiegu. Kontrola radiologiczna po resekcji służy ocenie okolicy wierzchołka i odbudowy tkanek. Na zakres postępowania wpływają liczba korzeni, rozległość zmiany, trudność dostępu oraz zakres diagnostyki. Od tych czynników może zależeć także cena. Cała procedura obejmuje nie tylko sam zabieg, ale też znieczulenie miejscowe, szycie i późniejsze zdjęcie szwów.

Jak dbać o ranę, żeby ograniczyć powikłania?

Powikłania po resekcji korzenia najczęściej wynikają z podrażnienia rany, zbyt wczesnego obciążania okolicy zabiegu albo niestosowania się do zaleceń. W dniu zabiegu nie należy intensywnie płukać ust ani dotykać rany językiem. Prawidłowa higiena i spokojny tryb życia przez kilka dni mają znaczenie dla komfortu i przebiegu gojenia. Po zabiegu pomagają proste zasady:

• stosować chłodne okłady przez pierwsze godziny po zabiegu
• jeść miękkie, letnie posiłki i gryźć po przeciwnej stronie
• unikać intensywnego wysiłku, alkoholu i palenia przez co najmniej 2 do 3 dni
• nie czekać do planowanej wizyty, gdy narasta obrzęk, krwawienie lub pojawia się gorączka

Jeśli wcześniejsze leczenie kanałowe nie przyniosło pełnego wygojenia, potrzebna jest ocena, czy resekcja korzenia jest zasadna, aby zachować ząb.

Najważniejsze informacje o resekcji korzenia

Resekcja korzenia polega na usunięciu ogniska zapalnego przy wierzchołku korzenia i zachowaniu własnego zęba, gdy leczenie kanałowe nie przyniosło pełnego wygojenia. Zabieg stosuje się przy utrzymującej się zmianie okołowierzchołkowej, przetoce, obrzęku, tkliwości przy nagryzaniu lub wtedy, gdy dostęp do kanału blokuje przeszkoda mechaniczna. Procedura polega na odcięciu końcowego fragmentu korzenia, usunięciu zmienionych tkanek i szczelnym zamknięciu kanału od strony wierzchołka, zwykle materiałem MTA. Po resekcji gojenie trwa etapami, dlatego istotne są zalecenia po zabiegu, zgłaszanie niepokojących objawów i kontrola radiologiczna służąca ocenie odbudowy tkanek.